Achter een kartonnen verpakking zit vaak meer denkwerk dan je op het eerste gezicht ziet. Afmetingen, materiaal, constructie, bedrukking, transport, palletisering en zelfs de verpakkingslijn van de klant kunnen invloed hebben op de uiteindelijke constructie.
Voor verpakkingsontwerper Denise Spruijt is juist dat samenspel het interessante aan haar werk. Vooral wanneer een aanvraag vraagt om puzzelen en nét even verder denken dan een standaard doos.
“Ik vind vooral verpakkingen met een interieur voor meerdere losse onderdelen leuk om te ontwerpen. Dan is het echt puzzelen, passen en meten: alles moet compact en overzichtelijk in de doos zitten én goed vast blijven zitten. Daar word ik blij van.”
Van een eenvoudige vouwdoos tot een compleet verpakkingsvraagstuk
De aanvragen die op de ontwerpafdeling van EBC terechtkomen, lopen sterk uiteen. Soms gaat het om een relatief eenvoudige Amerikaanse vouwdoos waarvoor een sample en technische tekening nodig zijn. Een andere keer moet er een compleet nieuwe constructie worden bedacht, een palletschema worden uitgewerkt of een bestaande verpakking worden geoptimaliseerd.
“De aanvragen die we krijgen zijn heel divers. Van geschenkverpakkingen en verzenddozen tot displaybakken, stapelbakken en SRP-dozen. De ene keer werk je een vrij standaard verpakking uit, de andere keer moet je echt op zoek naar een nieuwe oplossing.”
De ontwerpafdeling maakt modellen en samples, werkt technische tekeningen uit en kijkt mee naar bijvoorbeeld palletbelading. Bij complexere aanvragen kan Denise ook aansluiten bij het gesprek met de klant om direct mee te denken over een oplossing.
De leukste aanvragen? Een verpakking als puzzel
Vraag Denise welk type opdracht ze het liefst op haar bureau krijgt en het antwoord komt snel: verpakkingen met een interieur of slimme vakverdeling.
Zo werkte ze aan een verpakking voor een product dat uit allerlei losse onderdelen bestond. Alles moest samen in één verzenddoos, maar de onderdelen mochten tijdens transport niet los door de verpakking bewegen. Tegelijkertijd moest de verpakking compact en overzichtelijk blijven.
“Bij zo’n verpakking moeten allerlei verschillende onderdelen uiteindelijk in één verzenddoos passen. Ieder onderdeel moet een goede plek krijgen, het moet overzichtelijk blijven en de totale verpakking wil je zo compact mogelijk houden. Dat soort passende interieurs maken vind ik het leukste.”
Dan begint het echte puzzelwerk: waar komt ieder onderdeel te liggen? Kunnen onderdelen boven elkaar worden geplaatst? Is een tweede niveau mogelijk? Hoe zorg je ervoor dat alles goed gefixeerd blijft zonder onnodig veel karton of ruimte te gebruiken?
“Bij een nieuw ontwerp begin ik gewoon met een eerste idee en dat ga ik uitwerken. Tijdens het tekenen, passen en testen kan het ontwerp uiteindelijk helemaal veranderen. Juist door ermee bezig te zijn kom je steeds een stap verder.”
En loopt Denise vast, dan wordt de kennis van de rest van het team ingezet.
“Als ik er zelf even niet uitkom, betrek ik mijn collega’s erbij. Dan zeg ik altijd: jongens, even brainstormen. Wie heeft er nog een goed idee?”
Een klantvraag is niet automatisch het eindontwerp
Een klant kan al precies voor ogen hebben welke doos hij wil hebben. Toch betekent dat niet dat die constructie uiteindelijk ook de beste oplossing is.
Soms blijkt een andere constructie beter stapelbaar, steviger tijdens transport of gemakkelijker te verwerken. Ook praktische wensen kunnen aanleiding zijn om een ontwerp aan te passen. Wil een klant bijvoorbeeld liever geen tape gebruiken? Dan kan een andere bodem- of dekselconstructie een oplossing zijn. In andere gevallen kan een handvouwconstructie interessanter zijn dan een verlijmde uitvoering.
“Het komt regelmatig voor dat we uiteindelijk een andere constructie adviseren dan waar de klant in eerste instantie om vraagt. Bijvoorbeeld omdat die beter stapelbaar is, steviger is tijdens transport of eenvoudiger in gebruik.”
Een goede verpakking is een totaalplaatje
Wanneer is een verpakking volgens Denise écht goed ontworpen? Daar is niet één technisch antwoord op.
De verpakking moet allereerst voldoen aan de eisen van de klant en het product goed beschermen. Maar ook constructie en uitstraling moeten volgens haar bij elkaar passen.
“Een doos kan technisch nog zo goed ontworpen zijn, maar als de bedrukking totaal niet aansluit bij de verpakking of de inhoud, dan klopt het uiteindelijk niet. Voor mij moet het hele totaalplaatje samenkomen.”
Eerst vragen stellen, dan tekenen
Voordat Denise daadwerkelijk aan een ontwerp begint, is er behoorlijk wat informatie nodig.
Wordt het product verzonden? Draagt het product zelf mee aan de stevigheid? Hoeveel producten moeten er in één doos? Hoe worden ze naast of boven elkaar geplaatst? Op welke pallet komt de verpakking? Hoe hoog mag die pallet worden? Gaat het product de koeling in? Wordt de verpakking bedrukt? En gaat de doos bij de klant over een automatische opzet- of verlijmingsmachine?
“Voordat we een goede verpakking kunnen ontwerpen, moeten we best veel weten. Niet alleen wat de afmetingen van het product zijn, maar ook wat er daarna met die doos gebeurt. Gaat hij op transport? Moet hij op een bepaalde pallet passen? Gaat hij door een machine? Al die informatie kan invloed hebben op je ontwerp.”
Bij een automatische verpakkingslijn kan bijvoorbeeld zelfs de volgorde van de panelen bepalend zijn. Een constructie kan op papier prima werken, maar alsnog onbruikbaar zijn wanneer een machine hem niet kan opzetten of verlijmen.
Daarom is kennis van het proces van de klant minstens zo belangrijk als kennis van karton.
Een sample vertelt meer dan de technische tekening
Een belangrijke stap binnen het ontwerpproces is het maken en testen van een model of sample.
Voor Denise zijn samples vooral belangrijk omdat de praktijk soms nét anders uitpakt dan de theorie. Een product kan een paar millimeter groter worden dan vooraf opgegeven. Een fles kan in de definitieve productie net een andere vorm krijgen dan het prototype. En een kleine verandering kan er al voor zorgen dat producten te veel bewegingsruimte krijgen.
Zeker bij breekbare producten kan dat grote gevolgen hebben.
“Met een sample kun je pas echt zien of een verpakking goed werkt. Bij flessen kan een paar millimeter extra ruimte er bijvoorbeeld al voor zorgen dat ze gaan rammelen. Zeker bij glas wil je dat voorkomen, want tijdens transport kan het daardoor beschadigen.”
Met een sample kan worden bekeken of een product daadwerkelijk goed past, of de constructie prettig opzet, of alles goed gefixeerd zit en of er nog iets aangepast moet worden voordat de verpakking in productie gaat.
Een geoptimaliseerde verpakking biedt voordelen in de hele keten
Een slim verpakkingsontwerp biedt vaak kansen om verder te optimaliseren. Door kritisch te kijken naar de indeling van de producten in de doos, kunnen we bijvoorbeeld het formaat van de verpakking verkleinen of zorgen voor een gunstigere palletbelading.
Soms helpt het om producten anders te positioneren of met meerdere niveaus in de verpakking te werken. Zo optimaliseer je niet alleen de verpakking zelf, maar ook de ruimte die deze tijdens opslag en transport inneemt.
“Door de indeling van een verpakking te veranderen, kun je hem soms veel compacter maken. Als er daardoor ook meer dozen op een pallet passen, levert dat niet alleen voordeel op in de verpakking zelf, maar ook tijdens het transport.”
Een mooi AI-idee moet in karton ook werken
Ook op de ontwerpafdeling wordt een nieuwe ontwikkeling steeds vaker zichtbaar: klanten komen binnen met verpakkingsconcepten die met AI zijn gegenereerd.
Visueel kunnen die ideeën er indrukwekkend uitzien. Technisch blijkt het alleen niet altijd zo eenvoudig.
“Met AI kun je visueel bijna alles bedenken, maar dat betekent niet dat je het ook van karton kunt maken. Een ontwerp kan er op een afbeelding heel mooi uitzien, terwijl het technisch helemaal niet te vouwen of te produceren is.”
Een AI-afbeelding houdt bijvoorbeeld niet automatisch rekening met vouwlijnen, draagkracht, verlijming of de afstand tussen een uitsparing en een ril. Wat er op een afbeelding logisch en mooi uitziet, kan daardoor onmogelijk te produceren of op te zetten zijn.
Dat betekent volgens Denise niet dat zo’n ontwerpidee helemaal waardeloos is. De basis kan interessant zijn, maar moet vervolgens worden vertaald naar een constructie die ook daadwerkelijk uit karton geproduceerd, gevouwen, gevuld, vervoerd en gebruikt kan worden.
En precies daar zit het vakmanschap van de verpakkingsontwerper.
Dé kracht van de ontwerpafdeling van EBC: samples maken om mee te testen
Wat Denise dé kracht van de ontwerpafdeling van EBC vindt? Dat een idee niet alleen op een beeldscherm hoeft te blijven.
“Een groot voordeel is dat we hier zelf samples kunnen maken. Een ontwerp blijft daardoor niet alleen een tekening op het scherm: we kunnen het echt opzetten, het product erin plaatsen en bekijken of het in de praktijk doet wat we hebben bedacht. Dat is de kracht van onze ontwerpafdeling! ”
